ปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา คลิปโปรโมทเจลล้างหน้าแบรนด์ดัง กลายเป็นประเด็นเผ็ดร้อนบน X ที่มีผู้ร่วมถกถึง 19,000 รีโพสต์!

ที่มา: @mmfuwong

เจ้าของคลิปนั้น คือคุณมะเหมี่ยว ทิพวรรณ ฟูวงศ์เจริญ ครีเอเตอร์จากช่อง TikTok @mmfuwong และเจ้าของร้านเค้ก Emie BKK ผู้โด่งดังจากคลิปทำเค้กแต่งงานเจลลี่ ที่เปิดมิติใหม่ของงาน Content Creative ได้อย่างน่าอัศจรรย์ จนกวาดยอดการเข้าชมไปถึง 14 ล้านวิว!

อะไรทำให้ผลงานของ 'ราชินีแห่งการสร้างสรรค์' ถูกตั้งคำถาม

และในฐานะครีเอเตอร์ คุณจะเรียนรู้อะไรจากเรื่องนี้ได้บ้าง?

-----

เสกของกินไม่ได้ให้ดูน่าชิม

หลังประสบความสำเร็จจากคลิปสร้างเค้กแต่งงานจากเจลลี่ คุณมะเหมี่ยวก็กลายเป็นครีเอเตอร์สายหวานที่หลายคนอยากลองชิมขนมฝีมือเธอมากที่สุด และเป็นจุดเริ่มต้นให้พรสวรรค์ที่น่าตื่นตาตื่นใจของเธอเริ่มถูกค้นพบ ทั้งเค้ก Honey Avocado Chocolate สูง 2.2 เมตร และเค้กเจลลี่ที่เรืองแสงได้จากข้างใน จนกระทั่งเธอเรียกเสียงฮือฮาได้อีกครั้ง จากคลิปรังสรรค์ขวดผลิตภัณฑ์เหมือนจริง ที่ขึ้นรูปด้วยเนื้อเค้กและน้ำตาล

ที่มา: @mmfuwong

"ดื่มน้ำมะพร้าวก็สดชื่น กินขวดมะพร้าวก็สดใส"

คลิปดื่มน้ำมะพร้าวจากขวด และกัดกินตัวขวดที่ขึ้นรูปจากน้ำตาล คว้ายอดวิวไปเกิน 10 ล้านวิว และกลายเป็นแรงบันดาลใจให้คุณมะเหมี่ยวสร้างผลงานที่คล้ายกันขึ้นมาอีกจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็น คลิปกินน้ำมันรำข้าวทั้งขวด กินขนมอบกรอบทั้งห่อ กินช็อกโกแลตทั้งกล่อง ฯลฯ แน่นอนว่าทุกคลิปกวาดยอดวิวเกิน 1 ล้าน

Truth or Cake

ผลงานของคุณมะเหมี่ยวกลายเป็นการโปรโมทผลิตภัณฑ์แนวทางใหม่ แบรนด์ต่าง ๆ ทั้งเครื่องอุปโภค - บริโภคต่างก็ให้ความสนใจ เธอจึงต้องครีเอตคลิปใหม่ ๆ ตลอดเวลา และนำทักษะการทำเค้กมาสร้างคอนเทนต์เสกของใช้ให้กินได้หลายอย่าง ไม่ว่าจะถุงน้ำเกลือ เสื้อผ้า โทรศัพท์มือถือ หรือกำแพงบ้าน แต่ทั้งหมดนี้ไม่เคยตกเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์ จนกระทั่งคลิปกินเจลล้างหน้าทั้งขวดเผยแพร่ออกไป ความคิดสร้างสรรค์ของเธอก็ถูกตั้งข้อสงสัยจนได้

"แยกไม่ออกแล้ว อันไหนของจริงไม่จริง"

"หวังว่าเด็ก ๆ จะแยกแยะได้"

จากการสำรวจความคิดเห็นใน Social Media พบว่าผู้คนส่วนหนึ่งกังวลเรื่องการเสพสื่อของเด็กที่ยังรู้เท่าไม่ถึงการณ์และนำไปทำตาม เพราะไม่เพียงแต่คลิปโปรโมทเจลล้างหน้าเท่านั้น บนหน้าไทม์ไลน์ (ในขณะนั้น) ของคุณมะเหมี่ยวยังมีคลิปกินหมูดิบทั้งกล่อง ดื่มน้ำยาปรับผ้านุ่มจากถุง และดื่่มครีมอาบน้ำจากขวดอีกด้วย แม้ความจริงผลิตภัณฑ์เหล่านั้นจะสร้างขึ้นจากเค้กและน้ำตาล แต่น่ากังวลว่า "เด็กจะรู้ความจริงข้อนี้หรือไม่" จะอ่านคำเตือน และตีความสคริปต์ที่เขียนขึ้นในเชิงครีเอทีฟได้มากน้อยแค่ไหน

ชวนถกอีกมุม เยาวชนบน TikTok วิเคราะห์ได้!

ธรรมชาติของประเด็นถกเถียง ไม่มีคำว่า 'เอกฉันท์'

กรณีนี้ของคุณมะเหมี่ยวก็เช่นกัน แม้จะมีคนไม่เห็นด้วยกับแนวทางสร้างสรรค์ แต่คนจำนวนมากกลับมองว่า กลุ่มที่วิพากษ์วิจารณ์มีทัศนคติที่เปราะบางเกินไป พยายามปิดกั้นงานศิลปะ และไม่เข้าใจว่า ผู้ที่จะมี Account บน TikTok ได้ ต้องมีอายุตั้งแต่ 13 ปีขึ้นไป เนื่องจากเด็กวัยนี้มีความสามารถในการแยกแยะเนื้อหาบนสื่อต่าง ๆ ได้แล้ว

(อ่านเพิ่ม: https://support.tiktok.com/th/account-and-privacy/account-privacy-settings/privacy-and-safety-settings-for-users-under-age-18)

อย่างไรก็ตาม ความเห็นนี้ก็ยังมีผู้คัดค้าน เพราะแม้แพลตฟอร์มจะมีการจำกัดอายุผู้รับชมเอาไว้แล้ว แต่ก็อาจจะยังไม่ครอบคลุมการดูแลเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชน ดังนั้นในทางปฏิบัติ ผู้ปกครองจึงยังจำเป็นต้องให้คำแนะนำบุตรหลานเพิ่มเติม

ถอดบทเรียนในฐานะ 'ครีเอเตอร์'

ประเด็นที่น่าสนใจกว่าการชี้ถูก - ผิด อย่างเด็ดขาด คือการมองประเด็นนี้ผ่านเลนส์ของคนทำงานสร้างสรรค์ มาดูกันว่า คุณจะเรียนรู้อะไรจากเรื่องนี้ได้บ้าง?

ที่มา: @mmfuwong

1. Creative Content สร้าง Engagement ได้จริง!

เราไม่ปฏิเสธว่า Social Media คือสนามแห่งการสร้างสรรค์ และนับวันยิ่งมีผู้เข้าแข่งขันหน้าใหม่จำนวนมาก ทำให้คนที่เพิ่งเริ่มทำคลิปช่วงหลัง ๆ 'MASS ยาก' จนเริ่มหมดกำลังใจในการสร้างงาน แต่ผลงานของคุณมะเหมี่ยว ซึ่งเริ่มเป็นไวรัลตั้งแต่ช่วงทำเค้กเจลลี่จนมียอดวิวหลัก 10 ล้าน พิสูจน์ให้เราเห็นแล้วว่า "ถ้าคุณกล้าทำ และลงมือทำ คลิปของคุณก็ Go Mass ได้เหมือนกัน"

อย่างไรก็ตาม แม้การกล้าที่จะครีเอตสิ่งใหม่ ๆ จะเป็นคุณสมบัติที่น่าชื่นชม แต่ในฐานะครีเอเตอร์เองก็ควรตระหนักว่า บางไอเดียอาจส่งผลกระทบต่อผู้ชมบางกลุ่มที่ยังไม่สามารถแยกแยะได้

2. หาจุดแข็งของคุณให้เจอ นั่นแหละ! คอนเทนต์ที่ดีที่สุด

แม้บางแพลตฟอร์มจะออกแบบให้คนทำอะไรเหมือนกัน ใช้ Template, Hashtag, แผ่นเสียง หรือพูดในเรื่องเดียวกัน แต่นั่นหล่อเลี้ยงกระแสนิยมแค่ชั่วครั้งชั่วคราว การจะสร้างตัวตนให้คนรู้จักได้ในระยะยาว ครีเอเตอร์ต้องค้นหาจุดแข็งของตัวเอง และใช้มันเป็น Material ในการสร้างคอนเทนต์ช่วงชิงความสนใจจากผู้คนให้ได้

3. สคริปต์สำคัญกว่าที่คิด

ไม่ว่าจะ Long Form หรือ Short Form Video การเขียนสคริปต์มีผลต่อความเข้าใจ / ไม่เข้าใจของคน โดยเฉพาะกรณีของคุณมะเหมี่ยว "นี่คือกุญแจสำคัญ!"

"วันนี้จะมากิน xxx ให้ผิวใสไร้สิว"

"ฟองก็น่ากิน ลองกินได้มั้ยนะ?"

สำหรับคนที่เคยชมคอนเทนต์ของคุณมะเหมี่ยว และคนที่คุ้นชินกับการเสพ Creative Content ในเชิงโฆษณา คงวิเคราะห์ได้ไม่ยากว่านี่คือสคริปต์เชิงสร้างสรรค์ ที่เขียนขึ้นมาให้ล้อกับการตัดต่อ 'อากัปกิริยาเสมือนจริง' เพื่ออรรถรสในการรับชม แต่เมื่อวันนี้มีการตั้งคำถามเกิดขึ้นแล้ว ในฐานะครีเอเตอร์ เราแนะนำให้มองเป็นกรณีศึกษา และเปิดมุมมองให้กว้างขึ้น จากที่เคยคิดถึงความเข้าใจเฉพาะกลุ่ม อาจต้องมองให้ไกลออกไปว่า มีโอกาสมาก/น้อยแค่ไหนที่คนจะเข้าใจผิด และแม้มีโอกาสเพียงเล็กน้อย ควรหาทางอุดรอบรั่วหรือไม่

4. เมื่อสร้างสรรค์ ต้อง “สื่อสาร” - อะไรบ้างห้ามลอกเลียน

การสร้างงาน Abstract Art เพื่อจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ มีบริบทต่างกันกับการสร้าง Creative Content ลงบนสื่ออย่างสิ้นเชิง

เพราะผลงานที่จัดแสดงในพื้นที่ทางศิลปะ ได้รับอนุญาตให้ถ่ายทอดความเป็นศิลปะ เพื่อคนเสพศิลปะได้อย่างเต็มที่ แต่กับสื่อที่แพร่ไปได้ไว อยู่ในสายตาคนเป็นล้านได้ภายในไม่กี่วินาที เราไม่สามารถควบคุมได้ว่าสารจะไปถึงคนกลุ่มไหนบ้าง และมันจะมีผลต่อชีวิตของพวกเขาอย่างไร

การทำ Creative Content เพื่อการโฆษณายิ่งแล้วใหญ่!

เพราะอาจเข้าข่ายผิดบทบัญญัติ ข้อบังคับ ของหน่วยงานที่คุ้มครองสิทธิผู้บริโภคได้

ดังนั้น ทุก ๆ คอนเทนต์เชิงสร้างสรรค์ ควรพิจารณาระบุ *หมายเหตุ ให้ชัด เช่น ครีเอเตอร์ที่ทำคลิปกินของใช้ที่ทำจากเค้ก ก็ควรมีหมายเหตุ (Remark) ให้เห็นชัด ๆ ว่าของใช้ในภาพทำจากเค้ก เป็นต้น

ที่มา: สคบ.

สำหรับกรณีคุณมะเหมี่ยว สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือ สคบ. ได้ออกหนังสือเตือนผู้ประกอบธุรกิจที่โฆษณาในลักษณะที่ก่อให้เกิดความสับสน หลงผิดในสาระสำคัญของสินค้า และสั่งหยุดการเผยแพร่โฆษณาดังกล่าวทันที พร้อมชี้ว่ามีสิทธิ์เข้าข่ายผิดพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522

สาระสำคัญของพรบ.

"มาตรา 22 การโฆษณาจะต้องไม่ใช้ข้อความที่เป็นการไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค หรือใช้ข้อความที่อาจก่อให้เกิดผลเสียต่อสังคมเป็นส่วนรวม

(1) ข้อความที่เป็นเท็จหรือเกินความจริง

(2) ข้อความที่จะก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับสินค้า/บริหาร ไม่ว่าจะกระทำโดยใช้หรืออ้างอิงรายงานทางวิชาการ สถิติ หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งอันไม่เป็นความจริงหรือเกินความจริง"

(อ่านเพิ่มเติม: https://www3.ago.go.th/center/wp-content/uploads/2021/12/1-1.pdf)

5. เรียนรู้และแก้ไข - Solutions ที่ดีที่สุดเพื่อ 'ก้าวต่อไป'

หลังจากประสบความสำเร็จแล้ว มีผู้ติดตามเพิ่มขึ้นจนสามารถร่วมงานกับแบรนด์ดัง ๆ ในตลาดได้ การระมัดระวัง ไม่ให้ก้าวพลาด ถือเป็นอีกหนึ่งความท้าทาย

แต่ถ้าระมัดระวังแล้ว แต่ความผิดพลาดก็ยังเกิดขึ้นจนได้ ก็ไม่มีอะไรดีไปกว่าการยอมรับ เรียนรู้ ขอโทษอย่างจริงใจ และแก้ไขแนวทางคอนเทนต์ให้ดีที่สุดสำหรับทุกคน

ที่มา: @mmfuwong

ส่งท้าย: บทเรียนครั้งใหญ่ของแบรนด์

ประเด็นร้อนที่เกิดขึ้นกับคุณมะเหมี่ยว ไม่ได้เป็น Case Study ให้กับอาชีพครีเอเตอร์อย่างเดียว แต่ยังเป็นบทเรียนให้กับแบรนด์ต่าง ๆ ในการคัดเลือกครีเอเตอร์โปรโมทผลิตภัณฑ์ด้วย จากเดิมที่เลือกจะกระแสนิยมบนโลกออนไลน์เป็นหลัก อาจพิจารณาเลือกให้เหมาะกับผลิตภัณฑ์เป็นหลัก และคำนึงถึงข้อจำกัดเชิงจริยธรรมในการทำคอนเทนต์ด้วย ทั้งนี้ เราขอเสนอว่า ควรมีการกำหนดแนวทางในการแนะนำครีเอเตอร์/แบรนด์เกี่ยวกับคอนเทนต์ที่อาจสุ่มเสี่ยงในอนาคต

ครีเอเตอร์มีสองบทบาทสำคัญที่มักจะขัดแย้งกัน

พวกเขาคือ 'ผู้สร้างงานศิลปะ' ที่ขับเคลื่อนด้วยความคิดสร้างสรรค์และอิสระในการแสดงออก ในขณะเดียวกันก็เป็น 'ผู้ผลิตสื่อ' ที่มีหน้าที่รับผิดชอบต่อสังคม ทำให้บางครั้งต้องทำงานภายใต้กรอบหรือข้อจำกัดที่กำหนดขึ้น

แน่นอนว่ากรอบเหล่านี้มีจุดประสงค์เพื่อควบคุมเนื้อหาให้เหมาะสมและไม่ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ แต่บางคนมองว่ากรอบเหล่านี้เป็นการจำกัดขอบเขตของความคิดสร้างสรรค์ ทำให้ครีเอเตอร์ไม่สามารถปลดปล่อยศักยภาพได้อย่างเต็มที่

แล้วคุณล่ะคิดอย่างไรกับประเด็นนี้?

ถอดบทเรียน "ครีเอเตอร์สายอาหาร" และความท้าทายที่ซ่อนในคอนเทนต์