“เตือนภัย! #เอเจนซี่ลอยแพ ไม่จ่ายเงินอินฟลูฯ ผู้เสียหายกว่า xxx คน”

“ไม่คิดว่าจะเจอกับตัว ไม่มี ไม่หนี ไม่จ่าย ไม่แคร์”

ต้นเดือนมีนาคม 2025 ที่ผ่านมา Hashtag #เอเจนซี่ลอยแพ ถูกจุดกระแสขึ้นบนโลกโซเชียล คู่ขนานกับโพสต์ของเหล่าครีเอเตอร์ชั้นนำ ที่พร้อมใจกันออกมาแฉกลโกงเอเจนซี่ชื่อดัง (แม้จะต้อง ‘เปิดแผล’ ของตัวเองก็ตาม)

ในบทความนี้ Tellscore ขอย้อนกลับไปถอดบทเรียน และหาข้อสรุปให้กับครีเอเตอร์ เพื่อไม่ให้เพื่อนร่วมวงการของเราต้องตกเป็นเหยื่อซ้ำอีก

ย้อนปมข่าว เล่าต้นตอ

กระแส #เอเจนซี่ลอยแพ ถูกจุดขึ้นราว ๆ วันที่ 2 - 3 มีนาคม จากโพสต์บน Facebook ของครีเอเตอร์ชื่อดังราว 5 - 6 คนที่ออกมาเล่าประสบการณ์ถูกเอเจนซี่ซึ่งเป็น ‘ผู้ว่าจ้าง’ เบี้ยวจ่ายเงินค่าจ้างทำคอนเทนต์ตามสัญญา และด้วยพฤติกรรมคล้าย ๆ กันของผู้ถูกกล่าวหา เช่น ขณะทำงานติดต่อได้เป็นปกติ แต่เมื่องานเสร็จจะเริ่มติดต่อยากขึ้น หรือเมื่อมีการทวงถามบ่อยครั้ง เอเจนซี่ก็ยอมจ่ายเงินให้บางส่วน แต่คิดเป็นไม่กี่เปอร์เซ็นต์ของค่าจ้างทั้งหมด ทำให้อนุมานได้ว่า “เจ้าทุกข์น่าจะถูกโกงจากเอเจนซี่เจ้าเดียวกัน”

Cr. AMARIN

ทันทีที่โพสต์บน Facebook ถูกแชร์ออกไปเป็นวงกว้าง ก็เกิดกระแสร้อนแรงใน TikTok เช่นเดียวกัน เริ่มมีครีเอเตอร์ผู้เสียหายอัดคลิปเล่าประสบการณ์มากขึ้น จนในที่สุดเหล่าผู้เสียหายทั้งครีเอเตอร์และเจ้าของแบรนด์รวมกว่า 50 คน เดินทางเข้าแจ้งความที่กองบังคับการปราบปราม เพื่อเอาผิดเอเจนซี่คู่กรณี

ครีเอเตอร์ล้านซับ ยังโดนกับดักโกง!

ราว 3 สัปดาห์ก่อนกระแสจะเงียบหาย Hashtag #เอเจนซี่ลอยแพ ก็คืนชีพอีกครั้ง เมื่อครีเอเตอร์สายเกมชื่อดังอาทิ Pigkaploy, SPD, OHANA, ANANPED และเซียนหรั่ง ผนึกกำลังกันเอาผิดเอเจนซี่ที่โกงเงิน ครั้งนี้เหล่าผู้เสียหายให้สัมภาษณ์กับรายการโหนกระแส และได้ให้ข้อมูลว่า พวกเขาคือหนึ่งในผู้เสียหาย 50 คนที่เข้าแจ้งความกับกองบังคับการปราบปราม ก่อนตัดสินใจเผยเรื่องราวบนสื่อสาธารณะอีกครั้ง เพื่อประโยชน์ในการติดตามคดี

Cr. Kapook

แน่นอนว่ากลโกงที่ถูกถ่ายทอดมีลักษณะใกล้เคียงกัน แต่สิ่งที่น่าสนใจ คือมีครีเอเตอร์ช่องใหญ่ ยอดผู้ติดตามเกิน 1 ล้าน Subscribers ตกเป็นผู้เสียหายในวีรกรรมครั้งนี้ด้วย

อะไรที่ทำให้เอเจนซี่คู่กรณีสามารถหลอกลวงครีเอเตอร์ทุกระดับได้มากมายถึงเพียงนี้?

แกะกลโกง - 3 เทคนิคสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ ล่อเหยื่อให้ติดกับ

จากการตามสำรวจข้อมูลจาก Hashtag #เอเจนซี่ลอยแพ และรับชมบทสัมภาษณ์ของผู้เสียหาย เราสามารถรวบรวม 3 กลโกงที่เอเจนซี่ชื่อดังใช้ได้ดังนี้

1. สร้างโปรไฟล์บริษัท

เมื่อเจ้าของแบรนด์ต้องการเปิดตัวแบรนด์ใหม่หรือผลิตภัณฑ์ใหม่ วิธีเพิ่มยอดขายที่นิยมใช้กันมากที่สุดคือการว่าจ้างครีเอเตอร์มาทำคอนเทนต์รีวิวให้ หรือทำ Collaboration Project ร่วมกับครีเอเตอร์ที่โดดเด่นในแวดวงนั้น

หลายแบรนด์มักตัดสินใจไม่ติดต่อครีเอเตอร์เองโดยตรง แต่ใช้บริการเอเจนซี่ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อหา ‘ตัวกลาง’ ช่วยดำเนินการให้ตั้งแต่ต้นจนจบ รวมถึงคาดหวังว่าจะได้ดีลงานในราคาที่คุ้มค่ากว่า

และเพื่อหลอกล่อเหยื่อให้ตกหลุมพราง เอเจนซี่นี้จึงใส่ชื่อแบรนด์ หรือผลงานที่ทำร่วมกับแบรนด์ / ครีเอเตอร์ชื่อดังลงไปใน Company Profile ตอนนำเสนองาน เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ และเหยื่อรายใหม่ก็มัก ‘คาดไม่ถึง’ ว่า บางทีทั้งแบรนด์และครีเอเตอร์เหล่านี้อาจจะยังติดปัญหากันตอนเคลียร์ค่าใช้จ่ายอยู่ก็ได้

2. สร้างโปรไฟล์ผู้บริหาร

ไม่เพียงสร้างความน่าเชื่อถือให้บริษัทเท่านั้น แต่ Personal Brand ก็สำคัญ แหล่งข่าวหลายที่ยืนยันตรงกันว่า ผู้บริหารของเอเจนซี่เจ้าวีรกรรม เคยเป็นวิทยากรบรรยายด้านการตลาดยุคใหม่ให้กับสถานศึกษาและหน่วยงานต่าง ๆ ด้วย

3. กระหน่ำยิงแอด กระจายทุกแพลตฟอร์ม

เจ้าของแบรนด์ผู้เสียหายมากกว่า 1 คนให้การว่า พวกเขารู้จักเอเจนซี่ดังกล่าวผ่านโพสต์โฆษณาที่น่าสนใจบน Social Media และเมื่อติดต่อขอเข้าไปพูดคุย ก็พบว่าเอเจนซี่ดังกล่าวมีออฟฟิศตั้งอยู่จริง และมีพนักงานอยู่ในบริษัทราว 40 - 50 คน จึงไม่คิดว่าเป็นมิจฉาชีพ

ไม่มี ไม่หนี ไม่จ่าย - แล้วทำไมถึงยังโกงได้เป็นปี

เราเชื่อเหลือเกินว่า หลายคนที่ติดตามข่าวนี้มาตั้งแต่ต้นคงมีคำถามหนึ่งผุดขึ้นมาในใจ

“ผู้เสียหายมากมายขนาดนี้ ทำไมถึงยังลอยนวล?”

เราเองก็เคยสงสัยเช่นกัน แต่เมื่อพิจารณาวิธีที่เอเจนซี่เจ้านี้ใช้ “ประวิงเวลา” และ “เล่นกับความละเอียดอ่อนของวงการนี้” ทุกอย่างก็กระจ่างทันที

Credit Term - เทคนิคสร้าง Loyalty สำหรับวงการธุรกิจ

คนที่คุ้นเคยกับการดีลซื้อ / ขายกับ Supplier เจ้าใหญ่ ๆ คงเข้าใจความหมายของ Credit Term เป็นอย่างดี แต่บางท่านอาจไม่คุ้นกับคำนี้ จึงต้องขออธิบายพอสังเขป

Cr. WallStreetMojo

Credit Term หมายถึง ระยะเวลาที่คุณตั้งขึ้นมา เพื่อกำหนดเป็นขอบเขตว่าผู้ว่าจ้าง (หรือลูกค้า) จะต้องชำระเงินภายในเมื่อไหร่ เช่น ครีเอเตอร์ท่านหนึ่งกำหนด Credit Term ให้บริษัท A เป็นเวลา 30 วัน บริษัท A จึงไม่จำเป็นต้องชำระค่าจ้างในทันที แต่จะจ่ายวันไหนก็ได้ภายใน 30 วันนั้น

ข้อดีของ Credit Term คือผู้ว่าจ้างจะมีเวลาในการทำเบิกจ่ายตามกระบวนการ สำหรับฝั่งครีเอเตอร์เองก็ถือเป็นการซื้อใจลูกค้า ยิ่ง Credit Term มาก ยิ่งดีลงานง่ายขึ้น ลูกค้ายิ่งจดจำว่าเป็นครีเอเตอร์ที่น่าทำงานด้วยมากขึ้น

แต่เมื่อกรณีเอเจนซี่โกงเงินแพร่สะพัด ความเสี่ยงที่ซ่อนไว้ของการให้ Credit Term ก็ถูกเปิดขึ้นมา ใช่! ระยะประวิงเวลานั้น กลายเป็นช่องว่างให้เอเจนซี่นำเงินค่าจ้างที่ได้รับจากแบรนด์ไปหมุน แล้วไม่จ่ายเงินค่าจ้างให้กับครีเอเตอร์

ครีเอเตอร์เจอ “จ่ายไม่ตรง” จนคิดว่าเป็นเรื่องปกติ

รู้หรือไม่? เมื่อเวลาผ่านไปจนเกิน Credit Term แล้ว แต่ยังไม่ได้ค่าจ้างจากเอเจนซี่ ครีเอเตอร์จำนวนมากทั้งเบอร์เล็กและเบอร์ใหญ่ ตัดสินใจปล่อยเวลาให้ผ่านไป ด้วยเหตุผลที่ต่างกัน

แม้จะเริ่มกังวล แต่ก็เชื่อว่าผู้ว่าจ้างเป็นบริษัทใหญ่ เคยร่วมงานกับแบรนด์ดังมาแล้วมากมาย น่าจะติดภารกิจอื่นอยู่ ไม่น่าเจตนาโกง
เคยทวงถามแล้วไม่ได้รับความคืบหน้า แต่คิดอีกที ยอดเงินก็ไม่มาก จึงคิดว่า “ตัดใจ” เป็นทางเลือกที่ง่ายกว่า

อีกความจริงที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ คือทั้งครีเอเตอร์เบอร์เล็ก / เบอร์ใหญ่ ต่างไม่ต้องการจะมีข้อพิพาทกับผู้ว่าจ้าง ไม่ต้องการตกเป็นประเด็นที่เสี่ยงต่อการเสียโอกาสในการทำงาน จึงไม่ค่อยออกมาเรียกร้อง เมื่อเจอปัญหาการผิดสัญญา

ครีเอเตอร์จะป้องกันตัวเองอย่างไร ไม่ให้เกิดกรณีโกงซ้ำสอง

แม้การเปิดประเด็น #เอเจนซี่ลอยแพ จะสร้างแรงสั่นสะเทือนให้กับสังคม และเป็นกรณีตัวอย่างให้ครีเอเตอร์หน้าใหม่ระมัดระวังกันมากขึ้น แต่สำหรับผู้ที่คร่ำหวอดในวงการนี้มานาน คงทราบดีว่า “นี่ไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นครั้งแรก!”

และทั้งหมดนี้คือสิ่งที่คุณจะต้องทำเพื่อปกป้องตัวเอง

Cr. dot.LA

1. เช็กก่อน เท่าที่จะเช็กได้

เมื่อได้รับข้อเสนอที่น่าสนใจ ให้คุณลองเช็กข้อมูลของผู้ว่าจ้างก่อนตอบตกลง สำรวจว่าพวกเขาเคยมีข่าวเสียหาย หรือเข้าไปพัวพันกับเรื่องแปลก ๆ หรือไม่ บริษัทก่อตั้งมาแล้วกี่ปี และเคยทำงานร่วมกับใครบ้าง ที่สำคัญ! เพื่อป้องกันมิจฉาชีพมือฉมังเหมือนอย่างกรณีนี้ อย่าลืมสอบถามข้อมูลวงในจากเพื่อนร่วมอาชีพ

2. จะร่วมงานได้ ต้องมีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรเท่านั้น

ไม่ว่าคุณจะมียอดผู้ติดตามเท่าไหร่ จะรับงานผ่านช่องทางไหน งานเล็กหรืองานใหญ่ อย่าลืมให้ความสำคัญกับการทำสัญญาเด็ดขาด และต้องมีคู่สัญญาที่ทั้งคุณและผู้ว่าจ้างเซ็นกำกับด้วย

3. พ้น Credit Term ทวงถามทันที

ผู้ว่าจ้างที่เป็นบริษัท มักมีขั้นตอนในการเบิกจ่ายหลายขั้น ครีเอเตอร์จึงยังจำเป็นต้องให้ Credit Term แก่ผู้ว่าจ้างอยู่ แต่อย่าลืมว่า “ผู้ว่าจ้างที่ดีจะปฏิบัติตามสัญญา” ดังนั้น หากพ้น Credit Term แล้วไม่มีการเบิกจ่าย ครีเอเตอร์ก็มีสิทธิ์จะทวงถาม อย่ารู้สึกผิด หรือรู้สึกอาย

4. การให้วางมัดจำ ช่วยปกป้องตัวเองได้ระดับหนึ่ง

ครีเอเตอร์มืออาชีพจำนวนมาก กำหนดให้ผู้ว่าจ้างวางมัดจำ 30 - 50% ก่อนการเริ่มงานทุกครั้ง แม้จะไม่สามารถป้องกันการโกงได้ 100% แต่ก็เป็นวิธีเดียวที่จะทำให้คุณอุ่นใจขณะรอ Credit Term

5. แม้ไม่อยากเรียกร้อง คุณก็ต้องแจ้งความ

กระแสครั้งนี้จุดขึ้นสำเร็จเพราะมีเจ้าทุกข์กว่าครึ่งร้อยรวมตัวกันเรียกร้อง จึงไม่แปลกหากครีเอเตอร์เบอร์เล็ก ๆ ที่มีประสบการณ์แบบเดียวกัน จะคิดว่า “เสียงของฉันคงไม่ดังพอ” ไม่ว่าคุณจะคิดเช่นนั้นหรือไม่ โปรดจงจำไว้ ว่าต่อให้ไม่ออกมาเรียกร้อง คุณก็ต้องเอาหลักฐานไปแจ้งความที่สถานีตำรวจตามกฎหมาย เพื่อให้ผู้กระทำผิดชดใช้ในสักวัน

เสริมเกราะแกร่งให้วงการครีเอเตอร์ เราต้องร่วมมือกัน

ความละเอียดอ่อนของวงการครีเอเตอร์ คือเรามีข้อมูลที่ไม่สะดวกจะแชร์ร่วมกันมากมาย ไม่ว่าจะเป็นอัตราค่าจ้าง วิธีการทำงาน (บางอย่าง) หรือกลุ่มก้อน Connection ที่เป็นความสัมพันธ์ส่วนบุคคล แน่นอนว่านั่นเป็น ‘เงื่อนไขที่เข้าใจได้’ หากแต่เพียงใต้เงื่อนไขนี้ การสร้างเกราะปกป้องตัวเองอย่างเดียวเพียงพอจริงหรือ?

ยิ่งไปกว่านั้น ในสภาวการณ์ที่มีคนยึดครีเอเตอร์เป็นอาชีพหลักกว่า 2 ล้านคน (และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นอีก) ทำให้เราสามารถคาดการณ์อนาคตในอีก 10 ปีของอาชีพนี้ได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่ สภาวะที่ดีที่สุด คือวงการครีเอเตอร์ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐจนพัฒนาอย่างไร้ขีดจำกัด ไปจนถึงสภาวะที่เลวร้ายที่สุด คืองานครีเอเตอร์กลายเป็นความเสี่ยง ทั้งต่อตัวครีเอเตอร์เอง สังคม และผู้รับชม

ใช่! สิ่งที่รอวงการครีเอเตเอร์อยู่อาจเป็นได้ทั้ง ‘อนาคตที่สดใส’ และ ‘อนาคตที่ดำมืด’ ขึ้นอยู่กับเรากำหนดทิศทาง จะดีแค่ไหน ที่เราทั้งวงการ รวมถึงภาคเอกชน และภาครัฐ ตระหนักถึงอัตราการเพิ่มขึ้นของผู้ประกอบอาชีพครีเอเตอร์ ร่วมกันแลกเปลี่ยน - เรียนรู้ และสร้างภาคีปกป้องคุ้มครองอาชีพครีเอเตอร์ในที่สุด

ข่าวดีก็คือ…Tellscore และเพื่อน ๆ ของเรา ได้เริ่มต้นก้าวแรกไปแล้ว ในงานวิจัย Future of Content Creator (FoCC) โดย Tellscore, Thailand Institute for Mental Health Sustainability (TIMS) และ FutureTales LAB

หากคุณสนใจ สามารถกรอกฟอร์มเพื่อรับเล่มวิจัยได้ที่ลิงก์นี้ https://forms.gle/rd8Z6AjnWCTAUwce6

—-----

References:

เจ้าของแบรนด์-อินฟลูเอนเซอร์ แจ้งความ ถูกบริษัทเอเจนซี่ชื่อดังโกง

Amarin: https://www.amarintv.com/news/crime/508485

อินฟลูฯ ดังยกมือไหว้ วอนคืนเงิน ถูกบริษัทดังหลอกทำงาน ไม่จ่ายค่าตัว คู่กรณีโร่ชี้แจง

MGR : https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000029347

Credit Terms: Definition, Factors, & Guidance

Allianze: https://www.allianz-trade.com/en_US/insights/credit-terms.html#5_summary

"อย่าให้มีครั้งที่ 2!" ถอดบทเรียนเอเจนซี่โกงอินฟลูฯ